ضرورت جدی گرفتن جایگزینی سوخت های پاک به جای سوخت های فسیلی

شناسه خبر: 38146 سرویس: یادداشت ها

مند: اجرای درست برنامه ای به دور از آزمون و خطا در حوزه رفع بحران آلودگی هوا می تواند یک انقلاب در درآمدهای اقتصادی ایران ایجاد کند و شاید پس از قریب به یک قرن ایران را از خام فروشی به فرآورده فروشی بدل سازد

آلودگی هوای تهران این روزها به سرحد یک بحران تمام عیار زیستی رسیده است، این در حالی است که معمولا این سطح از آلودگی هوا را در تهران عمدتا در فصل زمستان شاهد بودیم اما هنوز به پایان پاییز نرسیده ایم که شاهد اوج گرفتن آلودگی هوا در تهران هستیم. این مساله البته ریشه در دلایل و عوامل بسیار زیادی دارد که بررسی همه آنها در یک یادداشت نمی گنجد اما این واقعیت را نمی توان نادیده انگاشت که در میان تمامی مولفه های اصلی پیدایش بحران آلودگی در تهران و کلانشهرها مساله میزان مصرف سوخت های فسیلی یکی از عوامل بنیادین است.

فارغ از نوع و کیفیت بنزین و گازوئیل مصرفی، اما باید پذیرفت که تقریبا همه ی انرژی مصرفی در شبکه زیست و حمل و نقل تهران از سوخت های فسیلی است و جز معدودی چراغ روشنایی در بزرگراه های تهران ، اثری از کاربرد گونه های جدید انرژی در تهران نمی توان یافت.

ابرمصرف کننده سوخت و فقدان سیاست

در تهران که اصلی ترین کانون بحران آلودگی هوا در کشورمان است، مصرف سوخت های فسیلی رکورد می زند، این شهر به تنهایی معادل مصرف ۱۵ استان کشور سوخت مصرف می کند به علاوه باید مصرف تعداد قابل توجهی از نیروگاه های کشور را برای تامین برق مورد نیاز این شهر به این فهرست افزود، تردد روزانه ۴ میلیون دستگاه خودرو در تهران و هزاران دستگاه اتوبوس در ناوگان حمل و نقل شهری باعث شده است تا این کلانشهر، به میدانی وسیع از تولید آلاینده با منشا سوخت های فسیلی و یک ابرمصرف کننده تمام عیار سوخت بدل گردد.

واقعیت این است که در کشورمان با وجود سیاست های کلان توسعه ای در بخش انرژی به ویژه در حوزه تولید نفت و گاز و انرژی الکتریکی اما در زمینه تولید انرژی های جایگزین سالهاست که عقبگرد داریم و همین عدم توجه به اجرای قاطعانه ی این سیاست ها  و به تعبیری ” فقدان سیاست” در حوزه بهبود مصرف انرژی یکی از دلایل مهم پیدایش بحران در هوای تهران و سایر کلانشهرهای کشور است.

در کشورمان تا سال ۱۴۰۴ (با فرض قیمت پایه سرمایه‌گذاری سال ۲۰۰۵)، معادل ۲۳۰ میلیارد دلار در بخش بالادستی (توسعه میادین نفت و گاز) و حدود ۲۱۵ میلیارد دلار در بخش پایین‌دستی (پالایشگاه‌های نفت‌ و گاز، خطوط انتقال گاز و نفت و فرآورده‌های نفتی) سرمایه‌گذاری مورد نیاز خواهد بود.  از طرفی، با فرض قیمت هر بشکه نفت خام معادل ۶۰ دلار، ظرف بیست سال آتی کشورمان درآمدی حدود ۱۵۰۰ میلیارد دلار خواهد داشت که مصرف ۲۲ درصد از مبلغ فوق برای توسعه بخش‌های بالادستی و پایین‌دستی نفت عملاً دیگر بخش‌های اقتصادی صنعت را متوقف و یا کُند خواهد نمود، به همین دلیل احتمالا اگر با همین رویه فقدان سیاست جامع جایگزینی انرژی پیش برویم وضعیت همین طور تکرار خواهد شد و در چرخه ی تولید انرژی- مصرف انرژی- آلودگی خواهیم افتاد.

از سویی دیگر وضعیت وابستگی کشور به درامدهای نفتی به گونه ای است که نمی توان از توسعه ی این بخس چشم فروبست، بسیاری از مخازن نفت کشور به دلیل عمر طولانی در برداشت، دچارسالخوردگی یا اُفت فشار از مخزن شده‌اند. هم‌اکنون ضریب بازیافت مخازن کشور بین ۲۱ تا ۲۷ درصد است که نرخ چندان مطلوبی نیست.  در حدود ۲۴ مخزن مهم نفت واقع در منطقه خوزستان هم اکنون دچار اُفت فشار و در نهایت اُفت تولید شده‌اند و به شدت به تزریق گاز نیاز دارند. در واقع، مخازن نفتی ایران نیازمند تزریق سالانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ تریلیون فوت مکعب گاز هستند اما عملیات تزریق گاز با کندی پیش می‌رود. در صورتی که روند افت فشار گاز مخازن مهم نفتی ادامه یابد تا  ۱۵ الی ۲۰ سال آینده، حدود ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر نفتی ایران برای همیشه در عمق مخازن مدفون می‌شوند، ارزش این گنجینه غیرقابل استخراج حتی با محاسبه نرخ ۴۰ دلاری هر بشکه نفت  در حدود ۲ تریلیون و ۶۰۰ میلیارد دلار است.  همچنین در صورت وقوع این پدیده، تولید نفت ایران از ۴ میلیون بشکه امروز به حداکثر ۲ میلیون بشکه در سال‌های ۱۴۰۷ تا ۱۴۱۷ کاهش خواهد یافت.

اگر چنین اتفاقی هم رخ بدهد کشورمان با یک بحران تمام عیار در حوزه اقتصادی مواجه خواهد شد، اما توجه توامان به این دو مقوله یعنی تولید انرژی و مصرف انرژی می تواند راهبردی فکر ی را پیش روی دولتمردان ما قرار دهد.

در حقیقت از میانه های سده کنونی شمسی و در فرآیند تولید فراورده های سوختی همواره یک بخش از نگاه معطوف به موضوع تامین نیاز داخلی بوده است، هم اکنون هم بخش عمده ای از نفت خام و گاز طبیعی تولید شده در بالادست صنعت نفت به مصرف داخلی اختصاص می یابد به گونه ای که حدود یک میلیون و ششصد هزار بشکه از همه ی نفت خام تولیدی کشور راهی پالایشگاه هایی می شود که وظیفه ی تامین مصرف داخلی را بر عهده دارند و این روند در صورت ادامه شدت مصرف سوخت در ایران قاعدتا با ساخت پالایشگاه های بعدی ، افزون تر نیز خواهد شد.

حذف عملیاتی “پدیده ی مصرف” از زنجیره تولید انرژی

برای اینکه به راهبرد منسجم فکری در حوزه رفع بحران آلودگی هوا برسیم الزاما باید روند مصرف متکی به تولید را حذف کنیم، اما این کار چگونه ممکن است؟ بی شک یگانه مسیر دسترسی به چنین سطحی از انتظار ، عمومیت یافتن مصرف سوخت های جایگزین است، تامین انرژی واحدهای مسکونی و تجاری از محل یونیت های تولید برق خورشیدی و عمومیت یافتن خودروهای با مصرف سوخت برقی یا خورشیدی باید به منزله ی یک راهبرد ملی در کشور به اجرا درآید.

اگر چنین برنامه ای در کمتر از ده سال در ایران اجرا شود درواقع بخش قابل توجهی از یک میلیون و ششصد هزار بشکه نفتی که روزانه در پالایشگاه های کشور مصرف می شود و به فرآورده تبدیل می گردد امکان رفتن به سوی بازارهای صادراتی را دارا خواهد بود و چنین امری یک گشایش مهم در حوزه اقتصاد انرژی ایران است.

در حقیقت برنامه ملی مقابله با بحران آلودگی هوا باید به جز رفع شرایط بحرانی با استفاده از مکانیزم های قابل اجرا، نگاهی موثر نیز به مساله ی آینده ی اقتصاد انرژی در ایران داشته باشد چرا که به شدت بر این بخش از اقتصاد ملی ما تاثیر گذار است، اجرای درست برنامه ای به دور از آزمون و خطا در حوزه رفع بحران آلودگی هوا می تواند یک انقلاب در درامدهای اقتصادی ایران ایجاد کند و شاید پس از قریب به یک قرن ایران را از خام فروشی به فرآورده فروشی بدل سازد.

دکتر سید عبدالجلیل رضوی

کارشناس ارشد انرژی

منبع: دانش نفت

برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال مند در تلگرام شوید.
نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط پایگاه اطلاع رسانی مند منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

*

code

اخبار استان بوشهر
پربازدیدهای مند
تبلیغات

لگو مند 2

Website Seo score checker