درست مصرف کردن یعنی چه؟

مند: صرفه جویی کم مصرف کردن نیست، درست مصرف کردن است، مطمئنا این جمله را بارها شنیده ایم، هدف از این نوشتار صرفا بیان الگوی کوچکی از درست مصرف کردن بودجه و هزینه ها است.

اما درست مصرف کردن یعنی چه؟ آنچه از صرفه جویی به مردم عادی مرتبط بوده را بسیار شنیده ایم و بارها نیز بررسی شده اند.

به خوبی واقفم که سرانه مصرف بنزین برای هر ایرانی ۶ برابر میانگین جهانی است (سه برابر میانگین سرانه یک چینی)، سرانه مصرف برق ما ۳ برابر میانگین جهانی و مصرف آب ما ایرانی ها نیز دو برابر سرانه جهانی است، در این که الگوی مصرف ما باید تغییر کند شکی نیست اما آیا فقط مصرف کننده های عادی مقصرند؟
تا به حال درباره نسبت مصرف لوازم برقی ما ایرانی ها نسبت به اروپایی ها فکر کرده ایم؟ آیا تجهیزات آب ساختمانی، تصفیه آب و یا کشاورزی ما قابل مقایسه با کشورهای پیشرفته هستند؟
قطعا خیر و یک سوال بالاتر، آیا اگر همین رقم بودجه ما در یک کشور توسعه یافته هزینه گردد، نتیجه نیز همین گونه خواهد بود؟ باز هم خیر.
از همه این ها گذشته سهم و نقش دولت در این میان چیست؟ تعطیل کردن کردن ادارات در ساعت اوج مصرف، سهمیه بندی قطع آب و برق، همین. تازه همین را هم با شوق و دید مثبت در مصاحبه ها و گزارشات می بینیم اما از نظر نگارنده این گونه راه حل ها نه تنها کمکی نمی کند بلکه زیان واقعی آن بیش از سودش است.
همین مورد را خیلی خلاصه بررسی کنیم، یک چهارم جمعیت کشور روستایی است، یعنی حدود یک چهارم مراجعات به اداره ها و بانک ها نیز از راه های نسبتا دور است، به این آمار مراجعات شهر به شهر و یا مرکز استان را هم بیافزایید. وقتی ادارات را دو ساعت زودتر تعطیل می کنیم یعنی بخشی از مراجعین باید روز دیگری هم مراجعه کنند، مراجعه دوباره با صرف وقت و هزینه خواهد بود، ضمن این که آرامش روانی فرد را نیز به هم می ریزد، هر مراجعه مجدد یعنی مصرف چند لیتر بنزین یارانه ای بیشتر، بابت هر لیتر بنزین حداقل ۴۰۰۰ تومان یارانه اختصاص می یابد.
در این رفت و آمدها متاسفانه تصادفاتی رخ می دهد، افرادی زخمی و یا فوت می شوند، خرابی، تعمیرات و استهلاک خودور ها و… هم مشخص، مجموع این دو ساعت کمتر کار کردن ها منجر به تاخیر در تراکنش های مالی، ابلاغ و اجرای قوانین و اتمام پروژه ای مفید (ولو یک روز) می شود، و هزینه های پیدا و پنهان دیگر، در کنار همه این ها در نظر داشته باشید دولت باید از محل خزانه (جیب مردم) به کارمندانی حقوق دهد که دو ساعت کمتر کار می کنند.
بدیهی است با محاسبه همه این موارد خواهیم دید تاثیر مثبت چندانی در این دست طرح ها وجود ندارد. اما چاره چیست؟
از نظر نگارنده چاره در تغییر مسیر بودجه ها، هزینه ها، یارانه ها و تغییر قوانین مالیاتی است.

هدفمندکردن یارانه ها
در بحث یارانه ها دولت به جای آن که بودجه های سنگینی برای جبران یارانه برق صرف کند، می تواند این هزینه ها را از قبض ها به کارخانه های تولید دستگاه های کم مصرف یا انرژی های جایگزین سوق دهد، در نظر داشته باشیم که هزینه ساخت تجهیزات مدرن اصطلاحا یک بار برای همیشه خواهد بود ولی هزینه یارانه برق ماهیانه تکرار می شود. مثلا دولت یارانه را به کارخانجات تولید لامپ کم مصرف و هوشمند ارائه کند تا آن ها هم محصولات خود را با قیمت پایین روانه بازار کنند، بدیهی است که استقبال خواهد شد و همه این هزینه ها پس از یک دوره کوتاه باز خواهند گشت هم به خانواده ها (به لحاظ کاهش مصرف) و هم به خزانه (به لحاظ صرفه جویی)، راه حل های مشابه از این دست بسیارند تبدیل تجهیزات برقی به الکترونیکی کم مصرف، استفاده از بازو ها و روبات ها در تولید (منظور روبات های انسان نما نیست)، انرژی های جایگزین و… . در بحث آب نیز به همین صورت است، می توان به جای اختصاص یارانه به آب یا برق، آن را به واردات دستگاه ها و تکنولوژی های ساخت پیشرفته، تولید شیرآلات هوشمند، سیستم های آبیاری هوشمند و یا خورشیدی، اختصاص داد. جالب است بدانیم کشور ما تقریبا ۳۵ برابر هلند وسعت دارد، اما هلند بعد از امریکا دومین تولید کننده مواد غذایی و کشاورزی جهان است (امریکا حدود ۲۴۰ برابر هلند وسعت دارد)، سرانه مصرف آب ما (مجموع خانگی، صنعتی و کشاورزی) دو برابر هلند است، ۹۱ درصد آب مصرفی کشور در بخش کشاورزی است، ۲ درصد در بخش صنعتی، ۷ درصد در بخش خانگی، برای کشور هلند این گونه است که ۳۴ درصد در بخش کشاورزی، ۶۰ درصد در صنعت و ۶ درصد در بخش خانگی مصرف دارند. اعداد گویا تر از آنند که نیاز به توضیح باشد، تجهیزات مدرن، اصلاح الگوها و تغییر مسیر یارانه های بخش آب و کشاورزی، راه حل این است.

اصلاح نظام مالیاتی:
در کشور ما بخش عمده مشاغل باید به یک نسبت مالیات بدهند، یعنی یک تولید کننده مواد غذایی و یا تجهیزات کم مصرف با یک مشاور املاک و نمایشگاه اتومبیل تقریبا به یک نسبت (درصد) مالیات می دهند. این روند سرمایه ها را از مسیر تولید به سمت مشاغل واسطه ای روانه می کند.

مالیات
از تولید سیگار مالیات ناچیزی می گیریم اما دولت باید هزینه های فراوانی بابت درمان بیماران قلبی و تنفسی صرف کند، در برخی کشورها مالیات تولید سیگار حتی تا ۵۰ درصد هم می رسد و این رقم مستقیما به حساب مراکز درمان بیماری های وابسته به مصرف دخانیات واریز می گردد. این مسیر یارانه درست تر است. این صحیح نیست که برای واردات محصولاتی که خودمان تولید داخل داریم با واردات دستگاه های مدرن تکنولوژی و صنایع تولیدی تقریبا به یک میزان عوارض و مالیات گمرک پرداخت کنیم.
خودرو و یارانه بنزین:
در خصوص خودرو با توجه به این که در یک سال گذشته پای ثابت محافل و اخبار بوده موضوع را قدری شرح می دهیم، این بیان مدافع تعطیلی کارخانه های تولیدی کشور نیست و بیان موضوع صرفا برای پیشنهاد استفاده از تکنولوژی مدرن تر است.
همان گونه که ذکر شد سرانه مصرف بنزین ما ۶ برابر میزان جهانی و سه برابر سرانه کشور چین است، اما آیا خودروهای ما به اندازه خودروهای اروپایی مصرف می کنند.

بنزین
چند درصد خودروهای ما هیبریدی هستند. این رقم در اروپا چند است. چند درصد ما ایرانیها به راحتی به وسایل حمل نقل عمومی نظیر مترو، قطار و هواپیما دسترسی داریم. این میزان در سایر کشورها چقدر است؟
پاسخ به این سوالات تا حدودی حق را به مصرف کننده عادی می دهد. به دلیل نبود امکانات حمل و نقل عمومی میزان پیمایش خودروها در کشور ما حدود ۲ برابر میانگین جهانی است (۲۵هزار کیلومتر در مقابل ۱۳ هزار کیلومتر سالیانه).
دائما خودروسازهای ما عنوان می کنند که با ضرر می فروشیم و از این طریق کمک های چند صد و چند هزار میلیاردی از دولت دریافت می کنند ولی باز هم زیان انباشته آن ها افزایش می یابد به طوری که در سال گذشته با افزایش ۴۶ درصدی به عدد ۵۷ هزار میلیارد تومان رسیدند یعنی این دو شرکت به اندازه نصف ارزششان فقط بدهی دارند و هر سال بیشتر هم می شود. اما چرا تعطیل نمی شوند؟
چون ۸۸۵ هزار نفر در صنعت خودرو و خدمات وابسته مشغول به کارند. این حجم از اشتغال دست خودروساز را برای چانه زنی باز می گذارد. حال فرض کنید این دو کارخانه تعطیل شوند و دولت بخواهد به هر کدام از این ۸۸۵ هزار نفر ماهیانه ۳ میلیون تومان حقوق بپردازد. می شود سالیانه ۳۰ هزار میلیارد تومان.
درحال حاضر حدود ۲۰ میلیون خودرو در کشور داریم که تنها یک میلیون آن دیزلی هستند. دو خودروساز اصلی ما سالیانه یک و نیم میلیون خودرو تولید می کنند، یعنی با تعطیلی این دو کارخانه سالیانه یک و نیم میلیون خودرو باید وارد کنیم، در سال ۲۰۱۳ هر خودرو ایرانی ۳ لیتر (در صد کیلومتر) بیشتر از خودروهای خارجی بنزین مصرف می کرد، هر چند الان کمی کمتر شده است ولی با واردات سالی یک و نیم میلیون خودرو بنزینی حداقل سالیانه ۶ هزار میلیارد تومان در یارانه بنزین صرفه جویی می شود، اگر این خودروهای وارداتی هیبریدی باشند که صرفه جویی دو برابر نیز خواهد شد.

تصادف در عامری تنگستان
سالیانه حدود ۱۶ هزار نفر در تصادفات کشته می شوند، یعنی ۱۶ هزار خانواده داغدیده، زنان و فرزندانی بی سرپرست با آینده نامشخص، یقینا در بین این ۱۶ هزار نفر دانشمندانی داریم، نخبگانی داریم، مخترعینی داریم که جزو سرمایه های کشور محسوب می شوند.
یقینا اگر خودروهای به روز دنیا را داشته باشیم این عدد بسیار پایین خواهد آمد، هر چند هیچ عدد و رقم مالی ارزش جان انسان ها را ندارد اما در سال ۹۵ اعلام شد برای این که یک ایرانی به سن ۱۸-۲۰ سال برسد دولت باید حدود ۲۲۰ میلیون تومان یارانه صرف کند (مثل مدرسه، درمان، آب، برق، بنزین و …) این یعنی در صورت کاهش تصادفات تا سقف ۳۵۰۰ میلیارد تومان می توان صرفه جویی کرد با احتساب قطع نخاع، قطع عضو و آسیب های جزیی تر و همچنین هزینه های درمانی این عدد بسیار بیشتر هم خواهد شد و تقریبا به دو برابر خواهد رسید. از طرفی بابت هر یک نفر فوتی شرکت های بیمه باید ۲۷۰ میلیون تومان دیه بپردازند، در سال گذشته مجموعا ۱۲ هزار میلیارد تومان دیه پرداخت شده است. با مجموع همین سه عدد صرفه جویی عمده (بنزین، دیه و درمان، یارانه پنهان رشد) می شود سالیانه ۲۵ هزار میلیار تومان صرفه جویی انجام داد.

تصادف
به عبارت دیگر دولت تقریبا می تواند کارخانه های سایپا و ایرانخودرو را تعطیل کند و به هر کارمند ماهیانه ۳ میلیون حقوق بپردازد بدون برداشت آنچنانی از خزانه. این ها عدد سازی نیست، واقعیت چگونگی مصرف بودجه کشور است.
همان گونه که گفته شد به هیچ عنوان موافق تعطیلی این کارخانه ها نیستم اما می توان به راه حل های تلفیقی مثل افزایش رقابت با واردات، خرید و جایگزینی تکنولوژی و… به صورت منطقی مخارج سنگین دولت را به سمت بهبود شرایط هدایت کرد.

میثم کردی

برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال مند در تلگرام شوید.
نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط پایگاه اطلاع رسانی مند منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

*

code

اخبار استان بوشهر
تبلیغات