چهارشنبه سوری و نوروز در دشتی

مند: هوا یک لحظه آفتابی و داغ است و لحظه ای دیگر ناگهان ابرهای گله گله به هم می آیند تا آهنگ باریدن کنند.
انگار نامزد نوروز، بی تحمل تر از هر سال تاسف ندیدن یارش را می بارد. مردم دشتی بر این باورند نوروز را پدر و مادری است و نامزدی…

نامزد نوروز یک سال مدام برای دیدن یارش نمی خوابد و بی وقفه انتظار آمدن نوروز را می کشد.

شبی که نوروز فرار می رسد نامزدش از بی خوابی به خواب می رود و انتظار یک ساله اش برای دیدن نوروز هدر می رود.

او سه روز مدام بر خبطی که کرده می گرید و پس از آن تصمیم می گیرد با آب و آتش و باد خودکشی کند.

او مختار است یکی از این سه عنصر را برای خلاصی از فراق نوروز برگزیند.

مردم دشتی معتقدند چنانچه نامزد نوروز خود را به آب بیندازد سال پیش رو سرشار از بارندگی خواهد بود.

چنانچه «نومزاد نوروز» آتش یا باد را بگزیند سال پیش رو گرم و سرشار از طوفانهای سوزنده و گرد و خاک است.

امسال انگار نامزد نوروز نمی خواهد خود را به آتش و باد بزند.

طبیعت دشتی در فروردین

او نا امیدانه می گرید تا روزهای پیش رو را نیز با تب انتظار نوروز خیس و مرطوب نگه دارد.

از این رو روز شب های نوروز در دشتی شاهد ناپایداری شرایط آب و هوایی هستیم.

«نومزاد نوروز» انگار مست از عطر «شوم بوهای» این حوالی می خواهد سنبل های روییده بر دامن دشتهای تشنه این اقلیم را حفظ کند تا یاد نوروز را برای روزهای بیشتری در خاطر ما نگه دارد.

دشتی

مردم این اقلیم نه تنها برای نوروز که برای بیشتر پدیده های طبیعی روح انسانی متصورند.

آنان با این تلقی خود از طبیعت پیرامون، نزدیکی خود را با آب و خاک این اقلیم میسر می سازند.

دوستی با انسانی در هیبت باران یا باد و آتش، تصویر و استعاره ای زیبا از ظرافت طبع مردم این اقلیم نمایان می سازد که با دانستن و درک آن می توان به صفحات نانوشته بیشتری از غنای مردم شناسی منطقه پی برد.

برای مردم دشتی باران، آب، خاک و بسیاری از پدیده های طبیعی دارای پدر و مادر هستند.

این تلقی مردم دشتی از طبیعت و جهان پیرامون بسیار نزدیک و مرتبط با باورهای ایرانیانی است که برای هر پدیده طبیعی الهه ای متصورند.

دشتی در هفته ای که گذشت

در ظاهر برخی از آداب و باورهای ایرانیان باستان در صفحات جاری فرهنگ مردم منطقه باقی است که با دقت و مطالعه بیشتر آنها می توان دریچه های تازه ای رو به دور نمای موضوع مردم شناسی مردم این حدود باز کرد.

نوروز سلطانی     صد کنده بسوزانی

نوروز برای اقلیم دشتی شروع یکی از دو اعتدال سالانه است، هر چند دیر روزی است تن تابستان به پهنه این سرزمین داغ خورده و شبهای طولانی خود را به روشنی روزهای داغ تسلیم کرده است.

اکنون سدرهای منطقه به بار نشسته اند و نخلها آماده زادآوری شده اند.

طبیعت دشتی در فروردین

در جای جای هر چشم انداز این اقلیم زایش و نو شدن را می توان دید. همین که چشم بچرخانی هر منظره ای حکایت گر نوزایی است.

کاشت نهال در منطقه عشایری دشتی

این یعنی شروع بهار بدون آنکه از تابستان چندان توفیری داشته باشد.

وقتی به آستان نوروز نزدیک می شویم آشیانه های بازمانده از سالیان پیش در سقف چوبی خانه های گرم مردم این حوالی مملو از هیاهوی پرستو های باز آمده می شود و این پرنده خوش یمن در جوار مردم صادق این اقلیم خود را برای تولد نسلی نو آماده می کند. اعتقادات پیرامون این پرنده و تعبیر مردم این سامان از پرستو ها داستانی شنیدنی است.

همانطور که چشم و گوش مردم از نغمه بهشتی پرستوهای مهاجر سرشار است، نخلهای تناور و همیشه سبز دشتی نیز آماده گرده افشانی می شوند تا در انتهای بهار و ابتدای تابستان کام این مردم شایسته را با رطبهای آبدار و بی مثال خود شیرین نمایند.

گرده افشانی نخل در دشتی

اکنون گندمزارهای دشتی تن به رقص ممتد باد در گیسوان پریشان خود سپرده اند و خوشه های نورس خود را برای روزهای طلایی پیش رو به رخ می کشند.

حال و هوای نوروز در خورموج

به شکرانه فراوانی و مهربانیهای طبیعت بکر دشتی شما را به دیدن این سامان دعوت می کنم و می دانم دمی همراه شدن با این فراوانی ها بی نیازی روح را برای من و شما در آستانه این سال پیش رو به همراه خواهد داشت.

سیزده بدر در دشتی


چهارشنبه سوری در دشتی

ایرانیان از دیرباز و بر اساس قراردادهای مشخص تجربی، عرفی و علمی آخرین روز هر ماه را جشن می گرفتند.

جشن های مختلفی و در ایام گوناگونی از سال، مردم این سامان را دور هم جمع می کرد و آنان با این دور هم بودن خوشی های خود را چند برابر می کردند.

نوروز یکی از جشنهای مهم ایرانیان بود و چون با رویش طبیعت مصادف می شد بنابراین جایگاه ویژه ای در بین جشنهای گوناگون ایرانی داشت.

بعدها که اسلام به سرزمین ایران آمد از آنجا که اعراب ماهها را به هفته تقسیم بندی کرده و نامهای مشخصی بدان می دادند، بنابراین مردم این سامان نیز در این موضوع از اعراب تبعیت کردند.

اعراب چهارشنبه را «یوم الارباع» می گفتند و آنرا نحس می پنداشتند.

گفته می شود ایرانیان با دانستن این موضوع و برای زنده نگاه داشتن نوروز در چهارشنبه آخر سال با آتش افروختن و شب زنده داری این شب را گرامی می داشتند.

چهارشنبه سوری

در غروب چهارشنبه آخر سال، ایرانیان کوزه های یکساله خود را از پشت بامها می افکندند.

در این شب، آنان آتش را تا صبح نگاهبانی می کردند و صبحگاهان خاکستر آنرا به باد می دادند.

در گذر روزگار و تغییر شرایط، آداب و رسومی بدین شب افزوده یا از آن کاسته شد.

اما در دشتی چهارشنبه سوری آخرین چهارشنبه سال نیست.

مشخص نیست چرا این چهارشنبه با آخرین چهارشنبه ماه صفر جابه جا شده است.

چهارشنبه سوری

می توان حدس زد به دلیل نفوذ قبایل عرب در این اقلیم آنان توانسته اند بخشی از فرهنگ خود را پر رنگ تر در این حدود بر جای گذارند.

چهارشنبه سوری در دشتی از ابتدای غروب آفتاب شروع نمی شود بلکه با تابش اولین اشعه های خورشید و از ابتدای دمیدن روز آغاز می شود.

با تابش اولین نشانه های روز مردم این سامان به وسع خود قربانی کرده و به اصطلاح «خون می ریزند».

آنان معتقدند ریختن خون قربانی باید با اولین تابشهای نور خورشید در شفق اول همزمان باشد.

مردم دشتی در آخرین شب از ماه صفر نیز همزمان با غروب آفتاب آتش افروخته و آنرا در اتاقهای منازل خود می گردانند.

تاریخ چهارشنبه سوری 1403 چه روزی است؟ - مهرسام چاپ

همزمان با چرخاندن آتش در اتاقها می خوانند «شر و در شیطون و در»

در این شب مردم کوزه های ترک خورده و لب پر شده را از پشت سر افکنده و می شکنند.

در سالیان اخیر به دلیل نبود کوزه مردم کوزه قلیان های سفالی خود را می شکنند.

البته برخی نیز مترسکی ساخته و آنرا به آتش می کشند.

آنان همزمان با به آتش کشیدن مترسک بدروی اشعاری می خوانند.

فرارو | چهارشنبه سوری ۱۴۰۲ (تاریخ، آداب و رسوم)

معلوم نیست کدام دلایل دست به دست هم داده تا چهارشنبه سوری و رسوم آن در دشتی دچار تغییرات زمان و محتوا شود.

آنچه روشن است می بایست با باز اندیشی، بازنگری و تفکیک درست اجزاء این آداب و رسوم و قرار دادن آنها در مکان و زمان واقعی خود پالایش درستی را به منظور حفظ این رسوم در اقلیم دشتی انجام داد.

غلامعلی زارعی

یک پاسخ به “چهارشنبه سوری و نوروز در دشتی”

  1. هادی زمانی گفت:

    قلمی زیبا ، اندیشه ای برنا و روایتی موزون . مرحبا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار استان بوشهر
تبلیغات
width="173"