سهم ما از ترش و شیرین خلیج فارس

شاید وسعت، تنوع و نمود بیش از اندازه فرصت های دریا، این مهمترین توان توسعه را از چشم برنامه ریزان استان دور نگاه داشته است.

خلیج فارس بدون برنامه ریزی مناسب از سوی همجواران شمالی اش سفره گسترده خود را سالهاست دست و دلبازانه گشوده و مردم جنوب نیز با قناعت از این سفره بر می دارند و بدون ارزش افزوده  قابل توجه، آلودن و تهی کردن این سفره را سرنوشت محتوم این موهبت کرده اند.
یکی از بی شمار توانمندیهای خلیج فارس که در شرایط موجود به کانون توجه کارشناسان این حوزه بازگشته، امکان استفاده از توان دریا برای تولید آب شرب، کشاورزی و صنعت است.
خشک شدن انبوه تالاب ها، رودها، دریاچه ها و سدها در سالیان اخیر و توسعه تنش آبی در مناطق گوناگون کشور استفاده از خلیج فارس به عنوان یکی از منابع تامین آب شرب و بهداشتی کشور را ناگزیر کرده است.
ناگفته پیداست در استانی همچون بوشهر که نود درصد از آب مورد نیاز آشامیدن و مصارف خانگی آن از استانهای مجاور تامین می شود نباید همجواری با خلیج فارس در حالیکه روشهای متفاوتی برای شیرین سازی آب دریا در دسترس است از نظر دور بماند.

این در حالی است که رویکرد نوین وزارت نیرو در نواحی ساحلی، شرق و مرکز کشور، استفاده از ظرفیتهای نامحدود خلیج فارس و دریای عمان برای تامین آب مورد نیاز شرب، صنعت و کشاورزی در این مناطق است.

دولت با مصوبه خرید تضمینی آب شیرین خواهان سرمایه گذاری بخش خصوصی در این موضوع است.
موانع اما برای استفاده بهینه از توان خلیج فارس برای تامین آب شیرین در کشور متعدد است.

در حال حاضر روزانه بیش از ۲۶ میلیون متر مکعب از آب خلیج فارس شیرین سازی می شود که سهم ایران از آن رقمی بیش از ۲۰۰ هزار متر مکعب در روز و کمتر از یک درصد است.
امروزه ۴۵ درصد از تولید جهانی آب شیرین‌ جهان مربوط به آب شیرین کن های خلیج فارس است و این منطقه میزبان بزرگ‌ترین مجتمع‌های آب شیرین‌کن در جهان است.
امارات، عربستان، کویت و قطر چهار کشوری هستند که تا سال ۲۰۳۰ سالانه ۱۲ میلیارد مترمکعب آب خلیج فارس، معادل کل مصرف آب شرب و صنعت یک سال مردم ایران را نمک‌زدایی کرده و شورابه آن را به دریای پارس می‌ریزند.

امیر نشین امارات، روزانه بیش از دویست و پنجاه میلیون مترمکعب از آبهای این خلیج ایرانی را شیرین سازی می کند و پانصد برابر ایران از این توان بالقوه خلیج فارس بهره می برد.
عمان توانسته است با اتخاذ راهبرد شیرین‌سازی دریا، نود درصد از آب شرب جمعیت بیش از ۴ میلیون نفری کشور خود را از آب‌شیرین‌کن‌ها تأمین کند.

عربستان فقط در یک واحد شیرین سازی آب، روزانه یک میلیون و ۲۵ هزار مترمکعب آب خلیج فارس را شیرین سازی می کند.

سهم کشور ما از شیرین سازی آبهای خلیج فارس به گواه برخی منابع سالانه ۷۳ میلیون مترمکعب است.

این در حالی است که توان استان ما به عنوان استانی که ۷۰۰ کیلومتر نوار ساحلی خلیج فارس را در اختیار دارد در خوشبینانه ترین حالت و در هنگام راه اندازی کلیه واحدهای شیرین سازی که در شهرستانهای مختلف استان در حال ساخت و بهره برداری است رقمی کمتر از صد و ۶۰ هزار متر مکعب آب شیرین در روز خواهد بود.
بوشهر با دارا بودن بیشترین نوار ساحلی خلیج فارس در حال حاضر برای تامین آب مصرفی جمعیت یک میلیونی خود با مشکلات فراوانی مواجه است.

ناتوانی در تامین آب شرب و بهداشتی بر اساس نرم سرانه مصرف، کاهش سطح آبهای زیرزمینی، اتلاف روان آبها، فرونشست زمین ناشی از استفاده خارج از ظرفیت کشاورزی از توان دشتهای آبی استان، استفاده بیش از حد صنایع از منابع محدود آبهای سطحی، تحت الارضی و ساحلی، آلودگی های متعدد آبهای ساحلی و فراساحلی توسط صنعت نفت، گاز و پتروشیمی و در مجموع مدیریت ناکارآمد منابع آبی موجود از مهمترین مشکلات آبی استان بوشهر در سالیان اخیر است.

آنچه تاکنون در استان بوشهر در شیرین سازی آب خلیج فارس سرمایه گذاری شده، برنامه ریزی برای احداث چندین واحد کوچک آب شیرین کن است که با ظرفیتهای اسمی کمتر از ده هزار متر مکعب می توان به تولید روزانه رقمی نزدیک به شصت هزار متر مکعب آب شیرین در سالهای آتی امیدوار بود.

با احتساب دو واحد آب شیرین کن ده هزار متر مکعبی که سالهاست در منطقه پارس به بهره برداری رسیده و یک واحد بیست هزار متر مکعبی در بوشهر می توان امیدوار بود به رقم تولید روزانه صد هزار متر مکعب آب شیرین دست بیابیم.

می دانیم که در حال حاضر حتی در استان هرمزگان بیش از بیست واحد کوچک و بزرگ شیرین سازی آب در حال ساخت یا بهره برداری است.
ظرفیت آب شیرین‌کن‌ها در استان هرمزگان تا سال ۹۲ حدود ۱۵ میلیون مترمکعب در سال بوده که در اوایل سال ۱۴۰۰ با حمایت دولت از بخش خصوصی این میزان با افزایش ۶ برابری به ۹۵ میلیون مترمکعب رسیده است.

مقایسه میزان سرمایه گذاری و توان تولید آب شیرین در استان ما و هرمزگان به تنهایی کافی است تا ما را متوجه این موضوع مهم بکند که باید بوشهر به این توانمندی خلیج فارس توجه بیشتری معطوف کند.

با رهگیری اخبار بحران و سختی تامین آب در برخی مناطق استان ضرورت نگاه جدی تر مدیران ارشد استان به این موضوع را متوجه می شویم.

این در حالی است که چنانچه بتوانیم سرمایه لازم برای این موضوع را تامین کنیم عملا می توانیم با تامین آب مورد نیاز شهر و روستاهای استان حتی به تامین آب کشاورزی و احیاء برخی دشت های مستعد استان در این حوزه نیز از همین رهگذر امیدوار باشیم.

به گفته کارشناسان تأمین آب یکی از مهم‌ترین اولویت ها برای توسعه و پیشرفت است و برای این موضوع از مزیت سواحل طولانی بوشهر می توان بهره برد و برای روزگاری که بخش های زیادی از مناطق مرکزی ایران با بحران تامین آب مواجه می شوند، زیرساخت های لازم برای جذب جمعیت در کرانه شمالی خلیج فارس را تدارک دید.

در طول سالهای اخیر ما نه تنها در بهره برداری از ذخایر هیدروکربوری و میادین مشترک نفت و گاز و سایر منابع و پتانسیلهای خلیج فارس از همسایگان خود عقب مانده ایم بلکه در شیرین سازی و استفاده از این ظرفیت آشکار خلیج فارس نیز از همسایگان کوچک خود بسیار عقب هستیم.
در حالی که قطری ها روزانه بیش از ۳۰۰ هزار بشکه از لایه نفتی پارس جنوبی برداشت می کنند، متوسط برداشت ایران در شش ماه نخست سال ۱۴۰۳ به طور متوسط، روزانه ۲ هزار بشکه در روز بوده است.
این یعنی قطر ۱۵۰ برابر بیشتر از ما از پارس جنوبی نفت برداشت می کند.
قطر در پارس جنوبی با ۱۶ فاز تولیدی به میزان حدود ۷۰۰ میلیون مترمکعب در روز از این میدان مشترک، گاز برداشت می‌کند.
او ده سال پیش از ما برداشت از این میدان را شروع کرده است. گفته می شود در فاصله زمانی ۱۰ ساله، قطر حدود ۲۱۰ میلیارد مترمکعب گاز از این میدان استخراج کرده که با احتساب ارزش آن زمان، حدود ۶۰ میلیارد دلار بوده است. قطر بخش عمده گاز تولیدی را صادر و به ثروت بدل می کند اما ما به دلیل نیاز داخلی بخش عمده گاز تولیدی را در مصارف خانگی و به بهای ناچیز استفاده می کنیم.

سهم ما امروز از نفت، گاز، آب و سایر منابع و استعدادهای خلیج فارس در بی توجهی و تمرکز بر موضوعاتی ورای منافع ملی به کام همسایگانی است که عزم خود را برای توسعه و پیشی گرفتن از کشورهای پیرامون جزم کرده اند.

آنچه از سهم ما در خلیج فارس با ندانم کاریهامان به سمت حاشیه ی جنوبی سرازیر است، می تواند بسیار بیش تر از این چیزی باشد که امروزه فراوان بدان افتخار می کنیم.